لحظه بیداری
«لحظه بیداری» داستان زن و مرد وکیلی را به تصویر می‌کشد که یکی دو سال قبل از هم جدا شده اند و هر دو درگیر پرونده ای مشترک می‌شوند. آن ها در جلسه های دادگاه و در دفاع از موکل های خود حرف هایی می‌زنند که در زندگی خودشان به آن اعتقادی نداشتند. سارا خوئینی ها، بهزاد خداویسی، علی اسکندری، نیلوفر هوشمند و حبیب ثامنیه نقش آفرینان این فیلم به کارگردانی و نویسندگی «مجید حسین شیرودی» هستند. «اصغر زائری» تهیه کننده این فیلم است.

آشنای غریب

در فیلم تلویزیونی «آشنای غریب» مریم صفایی، نگین رئیسان، سحر ابراهیمی، دینا جان علی پور، طلعت مولایی، زهرا حسین زاده، مریم اکبرنژاد تهرانی، عاطفه هویدا فرد، اکرم شجاعی و عزیزا… ابراهیمی نقش آفرینی می‌کنند. این فیلم به کارگردانی «محمدحسین دولت شاهی» ساخته شده است و داستان 3 دختر دانش آموز را روایت می‌کند که به مسائل دینی علاقه ندارند و در کلاس درس شیطنت می‌کنند. مدیر مدرسه موضوعی برای تحقیق و پژوهش به آن ها اعلام می‌کند و پیشنهاد می‌دهد تا درباره آثار و نقش زیارت بقاع متبرکه تحقیق کنند. «ملیحه السادات جهانیان» تهیه کنندگی فیلم «آشنای غریب» را برعهده دارد.

مردها فرشته نیستند

فیلم «مردها فرشته نیستند» درباره یک نابغه رایانه است که توسط گروهی تبهکار ربوده می‌شود. در این فیلم علی صادقی، بهنوش بختیاری، مسعود پورحسینی، محمدرضا حق گو، میترا تمجیدی، شهرام قائدی و اصغر محبی ایفای نقش می‌کنند. کارگردانی فیلم «مردها فرشته نیستند» را «فرشاد ارج» برعهده دارد و تهیه کننده این فیلم «وحید فتح علی» است و فیلم نامه آن را نیز «سینا فولادوند» به رشته تحریر درآورده است.

دردسرهای زیبا

در فیلم «دردسرهای زیبا»، زیبا بروفه، فقیهه سلطانی، رضا ناجی و مینا جعفرزاده ایفای نقش می‌کنند. این فیلم درباره زیبا دختری است که به دلیل ناتوانی پدر، برای کار به جزیره کیش می‌رود و در جست وجوی کار به هر دری می‌زند تا این که توسط دوست خود برای نگهداری از مونس، سالمندی که از آلزایمر رنج می‌برد برای مدتی به منزلش می‌رود؛ اما زیبا از بیماری او بی اطلاع است و این جاست که دردسرهایش شروع می‌شود. «پیام صابری» علاوه بر کارگردانی، تهیه کنندگی این فیلم را نیز برعهده دارد.

فرشته اعظم
شیوا بلوریان، شهرام عبدلی، سیدمحسن خرمدره، بهزاد رحیم خانی، گیتی ساعتچی، هما خاک پاش، خسرو ابراهیمی، امیرحسین غفاری، لیلا عزیزی، سیامک اشعریون، مهتاب حسینی، رضا مرتضوی و علی شاه منصوری بازیگران فیلم «فرشته اعظم» هستند. این فیلم را «سیدمحسن خرمدره» کارگردانی کرده و فیلم نامه آن را هم به رشته تحریر درآورده است. همچنین او به همراه «امیر عطایی» تهیه کنندگی این فیلم را عهده دار بود.

یک خاطره

«یک خاطره» مضمونی طنز دارد و ماجرای پیرمردی به نام «خان عمو» را روایت می‌کند که از شهرستان قزوین به تهران می‌آید و سرزده به خانه کامران (برادر زاده اش) می‌رود. این در حالی است که آنان عازم سفر به شمال هستند. خان عمو نیز با سماجت، همراه با آنان به سفر می‌رود.
در آن جاست که او به دلیل تفاوت سن و فرهنگ ماجراساز می‌شود. در این فیلم تورج نصر، مریم کرمی، آتش تقی پور، امیر نیک یار، جواد زیتونی، مریم رستمی، امان باقی زاده، سپیده عنایتی، بتول ابراهیمیان و نازنین صفا به ایفای نقش می‌پردازند. «مهرداد ژامک» علاوه بر نگارش فیلم نامه تهیه کنندگی و کارگردانی «یک خاطره» را هم برعهده داشت.

هامین

داستان «هامین» از جایی شروع می‌شود که در نخلستان حاج انور، شهمیر هامین وار از نخل می‌افتد و جان می‌سپارد. انور کودک شهمیر را که از داشتن مادر نیز محروم است به فرزند خواندگی می‌پذیرد. بیست سال بعد گراناز (دختر انور) و واحد (پسر شهمیر) به هم علاقه مند می‌شوند. از سوی دیگر برادر انور به نیت آن که بعد از انور او می‌تواند بزرگ طایفه خود باشد، به نخلستان و روستا می‌آید، اما مردم او را به بزرگی نمی‌پذیرند و این موضوع مشکلاتی را فراهم می‌کند.
حسن خنبری، محسن قصابیان، احمد علامه دهر، رضا خدادادبیگی، چنگیز نارویی، علی اصغر انصافجو، سهیلا سرابندی و علی عراقچی نقش آفرینان این فیلم به کارگردانی «افشین علی زاده» و تهیه کنندگی «سیدمهدی هاشمی» هستند.

تش

«تش» روایتگر زندگی انسان هایی است که در برابر موقعیت ها و حوادث پیش بینی نشده، عکس العمل های متفاوتی از خود نشان می‌دهند.
«جهانگیر» شخصیت اصلی داستان که فردی 50 ساله است، در برابر اتفاقی ناخواسته در محیط خانوادگی اش با چالشی رو به رو می‌شود. در این فیلم حمیدرضا رافعی، جواد هیاریان، ژاکلین اعتصامی، کریم خودسیانی، حسین اصغریان، زهرا اسماعیلی، شیرین صمدی، آزاده اسماعیل خانی و سلیمه رنگ زن بازی می‌کنند.
«داریوش ربیعی» کارگردانی این فیلم را برعهده دارد و «فرشاد صالحی» علاوه بر نگارش فیلم نامه، تهیه کننده آن نیز هست.

مشایخی پیش از ما وارد آپارتمان می‌شود و با خوش آمد گویی بلند کشاورز که بار‌ها نام جمشید را بر زبان می‌آورد، مورد استقبال قرار می‌گیرد.

وقتی ما داخل می‌رویم، دو رفیق سال‌های دور همچنان در آغوش هم هستند؛ بازیگرانی که علاوه بر اینکه در تئاتر‌ها، سریال‌ها و فیلم‌های مشترک زیادی حضور داشته‌اند، یار غار یکدیگر نیز بوده‌اند.

حضور در جلسه‌ای که دو بزرگ هنرهای نمایشی ایران در کنار هم هستند، به ویژه در روزی که سالگرد تولد محمدعلی کشاورز است، فرصت مغتنمی به شمار می‌آید که ما سعی می‌کنیم با سکوت خود از آن بهترین استفاده را ببریم.

محمد علی کشاورز با آنکه یک هفته پیش عمل سنگینی را پشت سرگذاشته و روی تخت بستری است، اما با دیدن دوست قدیمی‌اش و به مدد حافظه قوی‌اش از سال‌های دور می‌گوید و هر از چندگاه، ابیاتی از شاعران کهن پارسی گو را به عنوان شاهد کلامش می‌خواند.

خیلی زود صحبت‌ها گل می‌اندازد و بده بستان خاطرات قدیمی و نظرات گوناگون شروع می‌شود.
 

گوهر مطالعه و کسب دانش
ابتدای دیدار، هر دو هنرمند از جوانی و دورانی می گویند که با عشق پا در راه هنر گذاشته اند. هر چند کشاورز عاشق بودن را برای وارد شدن به این عرصه کافی نمی داند و به جوانان امروز توصیه می کند با دقت آینده خود را رقم بزنند. او با یادآوری دوران تحصیلش در هنرستان هنرپیشگی و دانشکده هنرهای دراماتیک در دهه‌های 30 و 40 خورشیدی می‌گوید: «تحصیلات آکادمیک بهترین راه برای ورود به عالم هنر به ویژه تئا‌تر است. این مسیری بود که بیشتر هم دوره‌ای‌های ما طی کردند و برای همین دوره شکوفایی را در هنرهای نمایشی کشور پدید آوردند.»

مشایخی صحبت‌های دوستش را این گونه ادامه می‌دهد: «نمونه بارز چنین هنرمندی، خود کشاورز است که با بهره گیری از گوهر مطالعه و کسب دانش توانست استعدادهای ذاتی‌اش را بارور سازد. البته او بسیار سخت کوش هم بود و کارش را بسیار جدی می‌گرفت.»

«پدر سالار» بازیگری ایران در توضیح مرادش از مطالعه می‌گوید: «مطالعه تنها خواندن کتاب نیست، نگاه عمیق به پیرامون خودمان، جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، شناخت زبان و آداب و رسوم نقاط گوناگون کشور و... هم یک نوع مطالعه است.»
 
او می‌افزاید: «برای مثال اگر قرار باشد هنرپیشه‌ای نقش یک بلوچ را بازی کند، علاوه بر خواندن کتاب‌هایی درباره تاریخ، فرهنگ و زبان آن خطه، باید در زندگی و نوع رفتار مردم بلوچستان نیز دقت کند.»

اخلاق، لازمه هنرمندی
جمشید مشایخی، در بخشی از صحبت‌هایش، از ضرورت حفظ اخلاق در کار هنری می‌گوید و می‌افزاید: «آموزه‌های اخلاقی باید همیشه راهنمای کار هنری باشد. آن زمان که ما جوان بودیم و تازه کار را شروع کرده بودیم، اولین درسی که استادان و بزرگان این هنر به ما یاد می‌دادند، اخلاقیات بود.»

کشاورز در تایید حرف مشایخی، با بیان خاطره‌ای می‌گوید: «یادم می‌آید در دوره‌ای که دکتر مهدی فروغ مدیر اداره هنرهای دراماتیک بود، یک روز خانم بازیگری با لباسی نامناسب به محل کار آمده بود که از سوی دکتر فروغ مورد بازخواست قرار گرفت و به او گفته شد که به خانه برگردد و لباسش را عوض کند.»

ایفاگر نقش کمال الملک هم ادامه می‌دهد: «هنرمندان همیشه زیر نگاه مردم هستند، برای همین اخلاق لازمه کار آنان است. هر هنرمند موفقی که نامش ماندگار شده، علاوه بر هنرش، اخلاق پسندیده‌ای هم داشته که در دل مردم جا گرفته است.»

استعدادهای جوان
در ادامه بحث، آن جا که صحبت به علاقمندان عرصه بازیگری می رسد، محمد علی کشاورز با اشاره به اینکه در بین نسل جوان، چهره‌های با استعداد زیادی وجود دارند، از مدیران فرهنگی می‌خواهد تا راه را برای کار این علاقمندان باز کنند و با راهنمایی، هدایت و حمایت درست، آینده درخشانی برای هنر کشور پدید آورند.

او با تاکید می‌گوید: «اگر درست کار شود، بسیاری از جوانان شاید روزی یک اصغر فرهادی دیگر شوند که خوشحالی را برای مردم به ارمغان بیاورند. من خودم وقتی خبر برنده شدن فرهادی در مراسم اسکار را شنیدم، خیلی خوشحال شدم. این افتخار بزرگی است.»

جمشید مشایخی هم در این باره توضیح می‌دهد: «آینده از آن جوانان است. وقتی در فیلم‌ها من در کنار بازیگران جوانی قرار می‌گیرم که کارشان را بلد هستند، از آنان انرژی می‌گیرم. ما دوره‌ای طولانی کار کرده‌ایم و اینک دوست داریم جوان تر‌ها راه ما را ادامه دهند.»

وقتی ماموران ساواک را سر کار گذاشتیم
بخش عمده‌ای از دیدار محمدعلی کشاورز و جمشید مشایخی به مرور خاطرات شیرین سال‌های دور می‌گذرد. یکی از این خاطره‌ها مربوط به سر کار گذاشتن ماموران ساواک در پیش از انقلاب می‌شود.

مشایخی در این باره می‌گوید: «سال‌های قبل از انقلاب، من و محمد علی در نمایش «مرده‌های بی‌کفن و دفن» نوشته ژان پل سار‌تر با کارگردانی حمید سمندریان بازی می‌کردیم. بخشی از دیالوگ‌های متن حذف شده بود و ماموری از ساواک هرشب در سالن می‌نشست تا ما از چارچوب‌های تعیین شده تخطی نکنیم.»

او ادامه می‌دهد: «آخرین شب اجرا، من و کشاورز به سمندریان گفتیم بگذار این بار تمام دیالوگ‌ها را بگوییم و کار را کامل روی صحنه ببریم که او هم موافقت کرد. بعد از تمام شدن اجرا، مامور ساواک پشت صحنه آمد و با عصبانیت خبر داد که دیگر اجازه به صحنه بردن آن نمایش را نخواهیم داشت. بنده خدا نمی‌دانست که خودبخود اجراهای ما تمام شده بود و دیگر نیازی به دستور او نبود.»

محمد علی کشاورز هم از آن شب به عنوان خاطره‌ای فراموش نشدنی یاد می‌کند که علاوه بر آنکه کارشان را کامل انجام داده‌اند، بعد از اجرا هم کلی خندیده‌اند.

او با اشاره به اینکه آن شب همه تصمیمی را گرفتیم و انجام دادیم، یک حسن گروه تئا‌تر داشتن را این می داند که هنرمندان علاوه بر همکاری کردن، به معنای واقعی کلمه با هم زندگی می‌کنند. او می‌افزاید: «آن دوره ما خیلی همدل بودیم و هوای یکدیگر را داشتیم. این در کارمان نیز تاثیر مثبت داشت. اصولاً تئا‌تر یعنی کار گروهی کردن و جز این راه به جایی نمی‌برد.»

با اینکه هرچه از دیدار ما بیشتر می‌گذرد، اما محمد علی کشاورز لحظه به لحظه پرتوان‌تر و سرحال‌ تر از قبل می‌شود. از آنجا که پزشک دستور داده است تا ملاقات‌ها طولانی مدت نباشد و استاد وقت بیشتری استراحت کند، ما هم بعد از ساعتی که مهمان پدرسالار هستیم، از او خداحافظی می‌کنیم.
این نقطه پایانی است بر دیداری که بی‌شک تا مدت‌ها شیرینی‌اش زیر دندان ما خواهد ماند.

شعرهای کوهن در این مجموعه در 5 فصل آمده است: «کتاب اشتیاق»، «جاادویه‌ای زمین»، «گل‌هایی برای هیتلر»، «قوای بردگان» و «شعرهایی پراکنده؛ گزیده‌ای از سایر آثار». همچنین مترجم در این کتاب یک پیش‌گفتار و یک پس‌گفتار هم آورده است.
احسان مهتدی در پیش‌گفتار «کتاب اشتیاق» آورده است: «گزینش حاضر جدای “کتاب اشتیاق” (که بدنه‌ اصلی اثر را شکل می‌بخشد، و حفظ عنوان نیز از همین‌ جا آب‌ می‌خورد) شامل شعرهایی است برگزیده‌ از دومین، سومین و ششمین کتاب شعر کوهن، «جاادویه‌ای زمین» (1961)، «گل‌هایی برای هیتلر» (1964)، «قوای بردگان» (1972) و همچنین شعرهایی که به‌طور پراکنده از سایر آثار وی تحت عنوان «شعرهای پراکنده» در انتهای این گزینش گرد هم آمده است. در این سه کتاب نیز چنان‌که در «کتاب اشتیاق» شعرها ضمن رعایت ترتیب اصلی‌شان گزینش شده‌اند.»

آنطور که ناشر گزارش داده، مجموعه آثار کوهن بر سه نسل در سراسر جهان تأثیر گذاشت، چندی پیش برنده‌ جایز‌ه «پرنس آستوریاس» اسپانیا شد. هیئت داوران این جایزه که از مهم‌ترین جوایز ادبی کشور اسپانیاست، درباره‌ کوهن گفتند: «این شاعر و خواننده 77ساله‌ کانادایی تصویری آفریده که در آن شعر و موسیقی درهم آمیخته‌اند و به چیز گران‌بهای تغییرناپذیری بدل شده‌اند.»

با این حال کوهن خودش را شاعر نمی‌داند. او در این‌باره می‌گوید: «من هرگز خودم را شاعر معرفی نکرده‌ام و مایل نیستم کسی این کار را بکند. صادقانه بگویم به‌نظر من کلمه‌ شعر کلمه‌ای ساختگی است که عده‌ای منتقد در طول تاریخ به نوعی از نویسندگی اطلاق کرده‌اند. پس اگر خودت را شاعر بدانی وارد منطقه‌ خطر شده‌ای، این کلمه‌ای‌ است که دیگران می‌توانند در مورد نوشته‌های تو به کار ببرند و مسئولیتش را نیز بر عهده بگیرند.»

در شعر «رسالت» این کتاب می خوانیم:

کارم را کار کرده‌ام
خوابم را خوابیده‌ام
مرگم را مرده‌ام
و حالا دیگر می‌توانم بروم

ترک کنم چیزی را که ضروری‌ست
و ترک کنم چیزی را که سرشارست
ضروری در دل
و ضروری در مخمصه

دلدار من، من مال تو هستم
همان‌طور که همیشه بوده‌ام
از مغزِ استخوان تا به منفذها
از اشتیاق تا پوست

حالا که دیگر مأموریتم
به پایان رسیده است:
دعا کن بخشیده شده باشم
بابتِ عمری که گذراندم

تنی که تعقیب کردم
او هم در تعقیب من بود
اشتیاق من مکانی‌ست
و مرگم سفری‌ست دریایی.